Geslaagde overname Practicum Print Management door De Toekomst: ‘Denk tijdig na over bedrijfsopvolging’
Een mooi voorbeeld van een geslaagde bedrijfsopvolging in de grafische sector: de overname van Practicum Print Management uit Soest door De Toekomst uit Hilversum. We spraken erover met directeur Nic Roos van De Toekomst en Gertjan Martens, voormalig directeur-eigenaar van Practicum Print Management. ‘Het vertrouwen tussen twee ondernemers die dezelfde visie delen over hoe je met je medewerkers en klanten omgaat, maakte het succes.’
De opvolgingsvraag is in een sterk vergrijsde grafische sector in menig bedrijf een actueel thema, zo niet hoofdpijndossier: bedrijven die onvoldoende schaal of rendement laten zien, en/of een onvoldoende toekomstbestendig profiel hebben, eindigen geregeld in een faillissement of stille afbouw. Dat was allerminst het geval bij Practicum Print Management. Deze onderneming werd in 2024 door Gertjan Martens verkocht aan De Toekomst, fullservice dienstverlener in visuele communicatie. Hij bleef nog een periode aan, en ging 1 januari 2026 na een succesvolle en roerige ondernemerscarrière met vervroegd pensioen (zie onderaan dit artikel).
Gertjan, waarom koos je als overnamepartij voor De Toekomst?
‘Toen ik eenmaal had besloten mijn bedrijf te verkopen, ging ik in de regio op zoek naar geschikte overnamepartijen. Al snel kwam ik bij De Toekomst uit als de enige, maar zeer geschikte overnamekandidaat. Ik kende Nic, en ook wijlen mijn ex-compagnon Jos Lucas had Nic gekend. Er was vanaf het eerste gesprek een klik. De Toekomst had een groei-ambitie, en Nic en ik hadden de tijd om dit goed voor te bereiden. De overname viel ook goed samen met de bijna-pensionado’s die ik in dienst had. In Soest waren we met vijftien man. Vier zijn inmiddels gepensioneerd, en sinds kort ben ook ik uitgestapt. De tien overgebleven medewerkers hebben het hier in Hilversum naar hun zin. En zij hebben nu ook nieuwe doorgroeimogelijkheden.’
Nic, Practicum Print Management is niet het eerste bedrijf dat De Toekomst overnam. Zo namen jullie in 2019 Ecodrukkers over. Hoe passen bedrijfsovernames bij jullie strategie?
‘De Toekomst - uit 1929 - is van een drukkerij in commercial printing uitgegroeid tot een duurzaam, fullservice communicatiebedrijf voor merk- en campagnerealisatie. Omdat de markt voor commercial printing onder druk staat, hebben we daarin de afgelopen twintig jaar een overnamestrategie gevoerd. Maar naast de drukkerij beschikken we - deels ook weer door overnames - over een webbureau, een reclamebureau, een beletteringsbedrijf en sinds 2024 dus ook over een printmanagementbedrijf: Practicum Print Management is onder dezelfde, in de markt bekende naam doorgegaan en verhuisde 1 juli 2025.
Onze 54 medewerkers zijn verdeeld over die verschillende bedrijfsonderdelen, allen gehuisvest in dit ene pand in Hilversum. Deze concentratie van verschillende activiteiten leidt gemakkelijk tot crossover-effecten naar beide kanten: een klant die bijvoorbeeld binnenkomt voor reclamebelettering kan na een gesprek ook behoefte hebben aan een nieuwe huisstijl of website, die wij ontwikkelen.
Onze bijbehorende strategie is customer intimacy. Wij kennen onze klanten heel goed, werken nauw met ze samen en doen veel voor ze: van digitale diensten en marketingcampagnes tot printcommunicatie en signing. Ook ons productassortiment in print is enorm uitgebreid: van visitekaartjes tot XL-prints. Groei is niet per se een doel op zich, maar vloeit logisch voort uit onze schaalvergroting in commercial printing en uit die strategie van customer intimacy.’
Wat voegt Practicum Print Management toe aan De Toekomst?
Gertjan: ‘Practicum Print Management is gespecialiseerd in een slimme organisatie van de printproductie voor klanten, waarbij de focus ligt op gebruiksvriendelijke bestelportals, workflowautomatisering en samenwerking met een groot netwerk van gespecialiseerde printpartners, met heldere afspraken. Die hybride manier van werken, waarbij je als een ketenregisseur de keuze hebt tussen zelf produceren of uitbesteden, en de technische infrastructuur die wij daarvoor zelf hadden ontwikkeld, was voor De Toekomst een waardevolle aanvulling.’
Nic: ‘Wij hebben deze overname dan ook gecommuniceerd als een krachtenbundeling. Wij hebben printmanagementkennis en -infrastructuur in huis gehaald waarmee wij dat hybride spel - van zelf produceren of uitbesteden - nu slimmer kunnen spelen. Het meeste drukwerk dat we voor klanten van De Toekomst realiseren, maken we nog steeds zelf. Maar wij maken nu - anderhalf jaar na de overname - al vaker die afweging tussen zelf produceren of uitbesteden die Practicum Print Management van nature al maakt.
Wij vragen onszelf af: “Wat is het slimste om te doen?” Dat verschilt van opdracht tot opdracht. Het zit hem in aspecten als kwaliteit, duurzaamheid, maar ook efficiency, prijs en snelheid. Met deze printmanagementgedachte raken wij nu vertrouwd. Andersom zien we in het team van Practicum Print Management de gedachte ontstaan dat bepaalde opdrachten prima in de drukkerij van De Toekomst kunnen worden geproduceerd. Dat geeft optimaal toezicht op de productie en de mogelijkheid om sneller te schakelen. En het leidt natuurlijk tot een betere benutting van onze persen. Het is heel prettig om nu die keuze te hebben. Dat zien wij ook terug in onze productieplanning. Bij productiepieken komen wij nauwelijks meer in de problemen.’
Zijn er andere synergievoordelen van deze overname?
Nic: ‘Jazeker. Het uitgebreide productassortiment en de uitgebreide diensten van De Toekomst verkopen we nu ook aan klanten van Practicum Print Management. Verder heeft De Toekomst facetten van hun workflowautomatisering overgenomen en op basis daarvan bepaalde werkwijzen anders en beter ingericht. Zo wordt de klant die online bestelt nu automatisch gekoppeld aan ons ERP-pakket, komen artworkbestanden door een slimmere hotfolderstructuur automatisch binnen op de juiste plek, worden ze automatisch op impositie gezet en klaargezet voor de printoperator om ze af te drukken. Dat leidt allemaal tot meer efficiëntie. Een ander voorbeeld is de omgang met leveranciers: Practicum Print Management had goede afspraken, die wij ook konden gebruiken.’
De overname, verhuizing, integratie van werkwijzen: hoe verliep dat qua IT?
Nic: Natuurlijk was die IT-operatie in verband met de verhuizing en de overdracht en integratie van bepaalde workflowautomatisering een enorme klus. Maar daarvoor hebben we IT-specialisten in huis met veel ervaring na een reeks eerdere bedrijfsovernames. En vanuit Practicum Print Management werd alles rondom de bedrijfsovername en -verhuizing uitstekend overgedragen: van medewerkers en klanten tot processen en IT.’
Gertjan: ‘IT is een taai ding, je komt natuurlijk altijd problemen tegen. Uiteraard hadden we daarin naar elkaar toe wel eens momenten van frustratie: “Waarom doe je dit nu zus of zo?” Maar dat hoort erbij. De overdracht is ook op dat gebied gewoon goed verlopen.’
Kwamen er ook machines mee vanuit Soest?
Nic: ‘Ja, we konden daarin een stukje cherry picking doen en zodoende de beste machines uit beide bedrijfslocaties overhouden. Zo hebben we een nieuwe Ricoh 9500 digitale pers overgenomen, die heel goed rendeerde. Vervolgens hebben wij ook zelf in Ricoh digitale printers voor De Toekomst geïnvesteerd, voor een stukje harmonie in opleiding en productie. Onze grafische productie draait vooral om het middenformaat van 50 bij 70 centimeter. We zetten daarbij zowel offset- als digitale persen in, met allerlei afwerkingsapparatuur.’
Zijn de medewerkers van Practicum Print Management al gewend aan hun nieuwe werkomgeving?
Nic: ‘Ja. Wat daaraan heeft bijgedragen is dat er een lange periode is geweest om aan elkaar te wennen, want na de overname medio 2024 hebben de medewerkers van Practicum Print Management nog een jaar vanuit Soest doorgewerkt (zie onderaan dit artikel). Maar vanaf dag 1 van de overname hebben we intern als één bedrijf geopereerd. Denk daarbij ook aan gezamenlijke feestjes en een mooie kerstbijeenkomst in 2024. De culturen waren niet eens zo verschillend. Dat de medewerkers van Practicum Print Management hier (ook) na de verhuizing goed zijn geland, blijkt wel uit het feit dat ze hier nog alle tien werken.’
Gertjan: ‘In die anderhalf jaar sinds de overname hebben ook onze klanten rustig aan De Toekomst kunnen wennen. Ze zijn in dit modern ingerichte pand langs geweest en vonden deze overname een mooie stap. Er is niet één klant vertrokken, dat zegt genoeg. Daarnaast maken Practicum Print Management en De Toekomst een gezonde winst. Dit alles zorgde ervoor dat ik hier eind 2025 met een gerust hart de deur achter mij dicht kon doen, en van mijn pensioen kon gaan genieten. En natuurlijk loop ik hier nog geregeld binnen.’
Wat zou je willen meegeven aan andere grafische ondernemers die zich oriënteren op een bedrijfsopvolging?
Nic: ‘Er zijn meer grafische ondernemers in de tweede, dan in de eerste helft van hun carrière. Vraag jezelf af: “Wat wil ik met mijn bedrijf? Wat is het beste voor mij, mijn medewerkers en mijn klanten? En voor mijn gezin en familie?” Het is verstandig om - als je eind 50 bent - daar eens over na te denken.’
Gertjan: ‘Afgezien van het feit dat we met twee gezonde bedrijven te maken hadden, was de basis van deze succesvolle bedrijfsoverdracht het vertrouwen tussen mij en de directie van De Toekomst, die naast Nic bestaat uit zijn broer en neef. Natuurlijk hadden we beiden bedrijfsovernameadviseurs in de arm genomen. Zij spreken hun eigen taal. Maar toch: het vertrouwen tussen ondernemers die dezelfde taal en visie delen over hoe je omgaat met je medewerkers en je klanten: dat maakte het succes.’
Gertjan Martens: groeien, vallen en sterker terugkomen
Het ondernemersleven van Gertjan Martens (61) leest als een dwarsdoorsnede van ruim dertig jaar grafische industrie. Een enerverende en bewogen geschiedenis met een mooie afsluiting.
Grafisch opgeleid, begon Martens zijn loopbaan bij Casparie Almere. Al snel stapte hij in bij Drukkerij van Wijland in Laren, het familiebedrijf in reclamedrukwerk dat werd geleid door zijn vader. Na vier jaar, in 1992, volgde hij zijn vader op en werd hij op zijn 28e eigenaar van een bedrijf met veertien medewerkers. Dat aantal groeide binnen twee jaar door naar 24. Het was de tijd van de opkomst van de Macintosh en desktop publishing.
Nog meer groei leidde tot de overname van Drukkerij Van Mechelen, uit Utrecht. Het internet kwam op, wat nieuwe mogelijkheden schiep om samen te werken en de efficiëntie te verhogen. Beide bedrijven fuseerden in 2006 tot Graficiënt. Even werd er met 35 medewerkers in een tweeploegendienst geopereerd vanuit een bedrijfspand in een Larense woonwijk, tot irritatie van omwonenden. Op bedrijventerrein De Stichtse Kant in Almere bouwde Martens echter al aan de - in zijn woorden - duurzaamste drukkerij van Nederland. Restwarmte van de nieuwe persen werd bijvoorbeeld ingezet voor klimaatbeheersing.
Onvermijdelijk faillissement
Toen sloeg in 2008 het noodlot toe: kort na het zetten van de handtekening voor nieuwbouw, viel in de Verenigde Staten Lehman Brothers om, gevolgd door de financiële crisis en economische malaise. Veel grafische klanten bleken niet langer bereid extra te betalen voor duurzame productie. Met hoge vaste lasten en teruglopende volumes restte een strategie van schaalvergroting via overnames, waaronder Drukkerij van de Wekken en Henskes Brinkman. Het bleek vechten tegen de bierkaai; in 2014 viel het doek voor het familiebedrijf, een pijnlijk besluit.
Succes met Practicum Print Management
De goodwill van Graficiënt kwam terecht bij Practicum Grafimedia Groep uit Soest, een bedrijf dat failliete boedels opkocht. Martens werd er operationeel directeur en moderniseerde opnieuw. In 2016 kocht hij dit bedrijf samen met Jos Lucas en herpositioneerde het als Practicum Print Management. De focus verschoof van eigen productie naar regie: bestelportals, automatisering en samenwerking met gespecialiseerde printpartners. Het model bleek schaalbaar en zeer winstgevend, met de toevloed van grote klanten als NS Retail en Aalberts Industries.
Naar versnelde bedrijfsopvolging
Iedereen werkte onbezorgd en met plezier, totdat begin 2023 Jos Lucas na een korte ziekteperiode overleed. Als tegenpolen vulden Martens en Lucas elkaar goed aan en hadden zij succesvol samengewerkt. In deze periode van ontzetting stond Martens opnieuw voor een kruispunt. Vier van zijn veertien medewerkers naderden de pensioengerechtigde leeftijd, en ook zelf was hij niet meer de jongste.
Met het oog op opvolging en continuïteit zocht en vond hij een geschikte overnamepartner: De Toekomst, in Hilversum. In 2024 werd gekozen voor krachtenbundeling. Nog één jaar bleef het team van Practicum Print Management als onderdeel van De Toekomst doorwerken vanuit Soest. Per 1 juli 2025 verhuisde het team naar Hilversum. Op 31 december beleefde Martens zijn laatste officiële werkdag, waarna zijn vervroegde pensioen aanbrak. Daarmee sloot hij een bewogen ondernemershoofdstuk af, gekenmerkt door groei, crisis, heruitvinding, verdriet en een succesvolle bedrijfsoverdracht.
Tekst: Wim Danhof | Fotografie: Bastiaan de Graaf
Wil je het PRINTmatters magazine thuis ontvangen? Neem een proefabonnement.
